Erindi flutt á fundi sjávarútvegsnefndar Alþingis 11. desember

Í gærkveldi voru formaður og framkvæmdastjóri LS kallaðir á fund sjávarútvegsnefndar Alþingis vegna framkomins frumvarps um línuívilnun.
Á fundinum flutti formaður LS eftirfarandi erindi:

"Frumvarp til laga um línuívilnun

Að óbreyttu eru engar forsendur fyrir því að LS geti stutt framkomið frumvarp sjávarútvegsráðherra. Frumvarpið er fjarri því að nálgast þá útfærslu sem LS hefur alla tíð lagt til grundvallar baráttu sinni fyrir línuívilnun. Þá er frumvarpið í engu samræmi við samþykktir landsþinga núverandi stjórnarflokka og útfærsla þess stangast að auki á við stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar.

Í frumvarpinu er fyrir það fyrsta gert ráð fyrir að skerða úthlutaðar aflaheimildir í þorski vegna línuívilnunar. Þetta er algerlega óásættanlegt fyrir LS og ákvæðið eitt og sér gerir að verkum að útilokað er fyrir félagið að styðja það. Það verður að teljast með ólíkindum að þessi leið skuli valin í frumvarpinu, en sjálfsagt er hún tilkomin vegna endalausra yfirlýsinga annarra samtaka í sjávarútvegi þess eðlis að öðruvísi sé ekki hægt að framkvæma línuívilnun.

Þessi hagsmunagæsla verður að teljast afar sérkennileg, því með þeirri aðferð er vissulega rétt að verið er að skerða tekjur umbjóðenda þessara samtaka.
.
Sé sú leið hinsvegar valin sem LS hefur alla tíð barist fyrir – þ.e. að línuívilnun sé stillt upp við hlið þeirra óræðu stærða sem fyrir eru í fiskveiðikerfinu, s.s. Hafróafli, undirmál utan aflamarks og aflaheimildir Færeyinga, eru áhrif hennar vart mælanleg.

Það er og ótrúlegur tvískinnungur af hálfu þessara samtaka að leggja ekki til í leiðinni að framangreindar stærðir – og fleiri til – séu ekki felldar í þann farveg sem þau heimta að gert sé með línuívilnun. Þá hlýtur að teljast kaldhæðni örlaganna að á sama tíma og þessi samtök fara offari gegn þessu máli sem kennt er við ívilnun, skuli þau rétt hafa fyrir því að snúa sér hálfhring til að krefjast þess að viðhaldið sé ívilnun sem kennd er við sjómannaafslátt.

Í öðru lagi er með algerum ólíkindum að frumvarpið geri eingöngu ráð fyrir því að þeir einir fái notið hennar sem beita línu sína í landi. Er frumvarpið kom fram töldu menn þetta svo fráleitt að hér hlyti að vera um mistök að ræða. Sjávarútvegsráðherra kynnti hinsvegar frumvarpið með þessu ákvæði og er hér komin önnur ástæða fyrir því að LS getur ekki með nokkru móti stutt það. Beiting línu í landi er mjög landshlutabundin og á stórum svæðum er eingöngu um svokallaða uppstokkun í landi að ræða. Uppstokkunin skapar mikla vinnu, rétt eins og beitingin. Almennt er talið að 10 balar séu stokkaðir meðan 8 eru beittir. Þá verður að teljast athugunar virði hvernig tonnatalan varðandi þorskveiðiheimildir voru reiknaðar í þessu sambandi.
Frumvarpið er því alls ekki um línuívilnun til dagróðrabáta – heldur línuívilnun til landbeitingar.

Í þriðja lagi er algerlega á skjön við allt sem á undan er gengið að hirða svokallaða byggðakvóta inní þetta mál. Hvorki LS, er það fór af stað með hugmyndina, samþykktir núverandi stjórnarflokka né allt tal fyrir síðustu Alþingiskosningar tengdu þetta tvennt. Til að kóróna þetta stendur skýrum stöfum í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar að stefnt skuli að aukningu byggðakvóta en ekki öfugt.

Þá skal, í þessari upptalningu síðast nefnt að vegna fjölmargra yfirlýsinga, bæði fyrir og eftir síðustu kosningar, var það álit fjölmargra að vandi sóknardagabátanna yrði felldur inní þá vinnu sem hér um ræðir. Sjávarútvegsráðherra lýsti því m.a. yfir á aðalfundi LÍÚ fyrir stuttu að þeirra mál yrði að leysa. Staða þessara báta er sú að sóknardagar þeirra á yfirstandandi fiskveiðiári eru 19. Krafa LS um langa hríð hefur verið að lágmarksfjöldi sóknardaga þeirra yrði festur við 23. Það verður að teljast afar hógvær bón, ekki síst ef það er haft í huga að þessir bátar höfðu fyrir örfáum árum 84 sóknardaga. Skerðing þeirra er því rúm 77% í dögum talið. Þá blasir við á sama tíma og þorskveiðiheimildir eru auknar um 17% milli ára að afli þeirra dróst saman um 9% en dögum þeirra fækkaði um 10%. Ef rétt er munað voru lagasetningar Alþingis í kjölfar svokallaðs Valdimarsdóms gerðar á þeim forsendum að verið væri að vernda atvinnurétt þessara manna.

Í ótrúlegri herferð sem staðið hefur gegn smábátaútgerðinni undanfarið hafa fullyrðingar og orð fallið sem flokkast ekki undir neitt annað en hreinan atvinnuróg. Trillukarlar eiga að færa að landi lélegasta hráefnið, fisk sem fullur er af ormi, óísaðan og illa frá genginn. Þá eru trillukarlar og sakaðir um að geta ekki staðið undir stöðugu hráefnisframboði og helst að skilja að línan sé mesti skaðræðisgripur sem settur er í hafið við Íslandsstrendur, þjóðinni þar af leiðandi til hreinnar óþurftar.

Þessi málflutningur nær engri átt; hann byggir á vísvitandi blekkingum og ósannindum, að ekki sé talað um fyrirlitninguna sem skín í gegnum orð og æði. Þá er það með eindæmum að upplifa það að þessi orðræða skuli koma frá stórútgerðinni. Það er sannarlega kominn tími til að rifja upp forsögu þessara aðila: Útfærsla landhelginnar byggðist á þeirri megin forsendu að erlendir togaraflotar voru að ofkeyra þoli íslenskra fiskimiða: Þegar kvótakerfið var sett á 1984 sagði þáverandi sjávarútvegsráðherra að togaraflotinn væri allt of stór. Nú þarf þjóðin að hlusta á þessa sömu aðila útmála sig sem einhverja verndara Íslandsmiða og bendandi á smábátaútgerðina sem upphaf og endi allra vandræða.

Úr rógsherferðinni sem staðið hefur skal tekið eitt dæmi: Frá Vestmannaeyjum kom “vönduð” samantekt sem sanna átti að línufiskur væri ódýrt drasl og allar fullyrðingar um annað rangar.
Í þessari samantekt er verið að bera saman verð, greitt á uppboðsmörkuðum, fyrir afla af hinum ýmsu veiðarfærum. Engin tilraun er gerð til að kafa ögn dýpra – enda hentar það ekki. Höfundur samantektarinnar gerist sekur um að bera saman heildarafla línubáta – þar sem vitaskuld öllu ægir saman, smáu sem stóru, við sérvalin trollfisk og þá yfirleitt af stærri gerðinni. Þá gefur höfundurinn sér að verð á uppboðsmörkuðum endurspegli útflutningsverð. Þetta er vísvitandi blekkingarleikur og væri fróðlegt að vita hvort tilfellið sé að stórfyrirtækin í sjávarútvegi greiði hærra fiskverð í beinum viðskiptum en gengur og gerist á fiskmörkuðum. Af framsetningunni mætti ætla það því samkvæmt kenningunni hljóta þeir að vera að fá besta hráefni sem býðst hérlendis. Tæpast er það flókið til athugunar að kanna hvaða útflutningsverð þau fyrirtæki sem byggja afla þinn á kaupum af fiskmörkuðum eru að fá í samanburði við stórfyrirtækin sem kaupa beint af eigin skipum.
Ég skora á sjávarútvegsnefnd að láta fara ofan í þetta mál.

Að lokum vil ég segja þetta: Að óbreyttu hafnar LS frumvarpi sjávarútvegsráðherra. Það er félaginu með öllu óaðgengilegt. Jafnframt skora ég á sjávarútvegsnefnd að grípa nú tækifærið til að lenda þeim málum sem hér um ræðir."

Arthur Bogason
formaður Landssambands smábátaeigenda