Dragnótaveiðar voru til að nýta flatfiskinn. Lokunin á sunnaverðum Breiðafirði

Í dag birtist í Fiskifréttum grein eftir Örn Pálsson undir yfirskriftinni: Dragnótaveiðar voru til að nýta flatfiskinn“. Í fyrri hluta greinarinnar er fjallað um þau viðbrögð sem urðu við grein Arnar um dragnótaveiðar í Fiskifréttum 5. nóvember sl. http://www.smabatar.is/frettir/2004/11/11/397.shtml
og í þeim síðari um lokunina á sunnaverðum Breiðafirði. Greinin er hér birt í heild.

Í grein minni í Fiskifréttum 5. nóvember sl. gerði ég m.a. grein fyrir samþykkt aðalfundar LS sem fjallar um dragnótaveiðar. Þá var upplýst að reynt væri að fara kringum svæðisbundnar reglur sem gilda um veiðarnar. Aðferðin sem notuð væri fælist í að flytja heimilisfesti útgerðarinnar milli svæða. Nefnd voru tvö dæmi þessu til staðfestingar. Annar þessara aðila brást hart við hér í Fiskifréttum 19. nóvember, sem segir kannski allt sem segja þarf. Eftir stendur ályktun LS um dragnótaveiðar sem öllum er nú kunn.

Ummæli skrifstofustjóra ráðuneytisins

Í sama blaði Fiskifrétta er viðtal við skrifstofustjóra sjávarútvegsráðuneytisins sem ætti að vera skyldulesning fyrir alla þá sem stunda dragnótaveiðar. Hann segir þar:

„Þessi svæðaskipting var á sínum tíma ákveðin vegna þess að stjórnvöld vildu liðka fyrir því að hægt yrði að nýta kolamið nálægt landi með dragnótaveiðum, en jafnframt að það yrði gert í sæmilegri sátt við eigendur smærri báta sem stunduðu veiðar grunnt við landið.“
og síðar í viðtalinu segir svo:
„Það má náttúrlega spyrja sig hvort eðlilegt sé að bátar sem eru yfir 30 metrar að lengd séu að athafna sig inni í flóum og fjörðum innan um trillur. Við höfum farið dálítið að tillögum sveitarstjórna á hverju svæði í þessu efni, til dæmis voru settar reglur að tilmælum Vestfirðinga um stærðarmörk báta sem mættu fara inn á firðina þar vestra. Það eru því fordæmi fyrir því að þrengja reglurnar.“

Lokunin á sunnanverðum Breiðafirði

Sunnanverður Breiðafjörður hefur verið lokaður fyrir línuveiðum sl. mánuð eða frá 6. nóvember. Sjávarútvegsráðuneytið lokaði með reglugerð allstóru svæði á grundvelli sex skyndilokana sem hafði verið beitt frá byrjun september. Lokunin hefur bitnað hart á smábátaeigendum á Snæfellsnesi. Fjöldi róðra í nóvember er aðeins þriðjungur af því sem er þegar grunnmiðin eru opin. Þá hefur lokunin vakið upp fjölmargar spurningar um þá aðferð sem beitt er þegar reglugerð er sett í því skyni að vernda smáfisk.

Mælingar Fiskistofu

Enginn dregur í efa að á umræddu svæði eru blettir þar sem smáfiskur er ráðandi. Kunnugir leggja ekki línu á þessa punkta, nema ef um tregfiskirí sé að ræða eins og lengst af hefur verið í haust en þá á freistast menn til þess. Þetta hefur leitt til þess að fiskur í afla einstakra báta hefur verið í smærra lagi. Það er aftur á móti fullyrt að þarna sé um að ræða mikinn minnihluta þeirra sem línuveiðar stunda á svæðinu. Veiðieftirlit Fiskistofu hefur ekki séð ástæðu til að mæla hjá bátum þar sem við blasir vænn þorskur, heldur hefur það einbeitt sér að nefndum minnihluta. Þar hefur 40-60% af heildarfjölda fiska í afla verið innan við 55 cm, en forsendur fyrir skyndilokun eru þegar meira en 25% af fjölda fiska er undir þeirri lengd. Þau viðmiðunarmörk eru byggð á því að við 55 cm lengd hafi þorskur náð 4 ára aldri og sé því orðinn hluti af veiðistofni.

Snæfell krefst afnáms reglugerðar

Snæfell – félag smábátaeigenda á Snæfellsnesi -- hefur beitt sér af alefli í málinu. Áður en reglugerðin kom til framkvæmda bentu félagar í Snæfelli á að stór meirihluti þorsks 50 cm og stærri væri orðinn kynþroska og því ætti friðun ekki við. Ennfremur sögðu þeir að þorskur í Breiðafirði hefði á undanförnum árum vaxið hægar og því væri 55 cm viðmiðun röng. Þeir kröfðust þess að sjávarútvegsráðherra blési reglugerðina af. Við því hefur ráðherra ekki orðið. Hann ákvað hins vegar að afla frekari gagna. Veiðieftirlitsmenn fóru gagngert í róður inn í lokaða svæðið í því skyni að ná í smáþorsk til aldursgreiningar. Hinn 25. nóvember var niðurstaða mælingarinnar gerð kunn.

Bréf Hafró

Í bréfi sem Hafró sendi sjávarútvegsráðuneytinu segir: „Við nýtingu þorskstofnsins er stefnt að því að vernda 4 ára fisk og yngri. Eru viðmiðunarmörkin (í lengd) notuð við lokun smáfiskasvæða. Í ofangreindri könnun reyndist 67% þorsksins 4 ára eða yngri fiskur og yfirleitt reyndist ekki um að ræða hægvaxta fisk, þ.e. gamlan smávaxinn fisk (sjá % hlutfall fisks sem var 5 ára eða eldri en undir 55 cm)“. Flestir reka upp ramakvein við lestur þessa texta, og spyrja: Hvað eru trillukarlarnir að skrattast út í þessa niðurstöðu, þeir ættu nú bara að vera fegnir að Hafró skuli taka fram fyrir hendurnar á þeim? Ekki gaman að koma með eintóm kóð að landi. Staðreyndin er hins vegar önnur og sýnir hvernig hægt er að setja niðurstöðuna fram með neikvæðum hætti, beinlínis til að réttlæta lokunina.

Hin markverða niðurstaða

Í gögnunum kemur fram að 2 af hverjum 3 fiskum, sem veiddust á þeim 11 stöðum sem sýni voru tekin, eru stærri en 50 cm. Einnig að 3 af hverjum fjórum fiskum eru 4ra ára og eldri (ath. verður 5 ára og eldri 1. janúar nk.). Þessar staðreyndir liggja fyrir en virðast ekki duga til að fá reglugerðina fellda úr gildi, þrátt fyrir að lokun á grunnslóð í svartasta skammdeginu jafngildi lokun viðkomandi fyrirtækja og skilaboðum til starfsmanna: Hér er enga atvinnu að hafa í dag. Eðlilegt er að menn séu rasandi þegar þeir sjá að þeim hefur verið meinað að fara í vinnuna við þessar aðstæður.

Hvað á sér eiginlega stað? Ofan á allt framanritað er vert að geta þess að sýnin voru tekin við mjög óeðlilegar aðstæður. Á þremur svæðanna var línan lögð í myrkri í leiðindaveðri. Á öllum svæðum nema einu var beinlínis farið í veiðiferðina til að veiða smáfisk svo hægt væri að aldursgreina hann. Aðeins á einu svæði má segja að veiðar hafi verið stundaðar við eðlilegar aðstæður.

Með tilliti til alls þessa er það réttmæt krafa Snæfells á hendur sjávarútvegsráðherra að hann felli tafarlaust úr gildi reglugerðina. Þannig mundu veiðar hefjast á nýjan leik og Hafró gæti tekið sýni við eðlilegar aðstæður.

Höfundur er framkvæmdastjóri Landssambands smábátaeigenda.