Veiðanleiki HAFRÓ

Þann 23. júní s.l. birtist eftirfarandi grein eftir Arthur Bogason í Fiskifréttum, undir fyrirsögninni "Veiðanleiki HAFRÓ":

"Sé það kvikindisskapur að vitna í það sem menn hafa áður sagt varðandi þorskstofninn, verður að hafa það. En eftir að hafa blaðað í gegnum síðustu HAFRÓ skýrslu tel ég fulla ástæðu til. Ég geri þetta ekki til að koma höggi á fyrrverandi sjávarútvegsráðherra. Það er orðið of seint. En Árni M. Mathiesen sagði, u.þ.b. orðrétt í ræðu á ráðstefnu í tengslum við sjávarútvegssýninguna í Boston, 27. mars 2001:

“Það er með ánægju sem ég stend hér í dag til að segja ykkur að á Íslandi hefur tekist, eftir 25 ára átak, að stýra veiðunum innan lögsögunnar á sjálfbæran hátt.....Á Íslandi....er fiskistofnum stjórnað á árangursríkan hátt, ekki bara um stundarsakir, heldur til framtíðar.
Eins og þið, fylgist ég með fréttum af fiskveiðum hvaðanæva úr heiminum. Regluega berast fréttir af fiskistofnum sem fer hrakandi.
Það er langt frá því að þetta sé raunin á íslenskum fiskimiðum.....á Íslandi er þorskstofninn stöðugt að stækka. Síðan 1995 höfum við stjórnað með aflareglu, 25% af veiðistofni. Útkoman er sú að við sjáum ótrúlega aukningu í nýliðun þorsks s.l. 5 ár. Við trúum því að aflareglan geri að verkum að við getum hækkað árlegan leyfilegan heildarafla úr þeim 220 þúsund tonnum sem nú eru leyfileg í 350 þúsund. Það mikilvægasta er að við trúum því að þetta sé til framtíðar”.

Hrakfallasaga

Um þessa tilvitnun þarf ekki að hafa mörg orð – fyrir þá sem enn eru á þeim buxunum að eitthvað vit sé í stofnstærðarnælingum HAFRÓ. Í því ljósi er hún argasta bull. En er hún það, sé litið til þess sem veiðimenn eru að upplifa hringinn í kringum landið?

Það er orðið svo langt síðan að farið var að tala um “350 þúsund tonna jafnstöðuafla” í þorski að ég hef löngu gleymt hvenær það tal upphófst. Kannski er ástæðan sú að HAFRÓ hefur undanfarin ár slegið á þær væntingar með draugalegum útskýringum á breytingum í umhverfinu.
Því rak mig í rogastans þegar ég hóf að blaða í síðustu Ástandsskýrslunni, en þar eru þessar væntingar heldur betur vaktar á ný: „Þess vegna er brýnt að byggja upp hrygningarstofninn fram til ársins 2010 í þá stærð sem gefur langtíma hámarksafrakstur, 350-400 þúsund tonn“. Mér finnst athyglisvert að HAFRÓ talar enn um hrygnandi stofna þorsks í eintölu.

Hvað um þetta allt saman: Þessi endalausa hrakfallasaga af uppbyggingu módelþorskstofns HAFRÓ er löngu sjálfdauð og í mínum huga einungis tímaspursmál hvenær útför togararallsins verður auglýst. Ég hef, samkvæmt venju takmarkað rými til skrifanna og vitna því til þess sem ég hef margsinnis sagt varðandi þetta handónýta apparat til stofnstærðamælinga.

Spurningar til Hafró

Ég ætla hinsvegar að beina spurningum til HAFRÓ í tilefni þess að nú vill stofnunin 150 þúsund tonna þorskafla næstu 4 árin. Fyrir nokkrum árum tók HAFRÓ sig til og skýrði undarlega mikla misvísun milli ára úr gögnum, að mikill “veiðanleiki” hefði þar leikið vísindamenn grátt. Þetta orð, veiðanleiki, hefur verið mér æði hugleikið síðan. Það var því mitt fyrsta verk að leita að þessu margslungna orði í nýjustu HAFRÓ skýslu. Sé rétt talið hjá mér, finnst þetta orð aldrei í umfjöllun um þorsk, einu sinni um ufsa, einu sinni um beitukóng og einu sinni í viðauka – reyndar þannig að ekki er nokkur leið að ráða þar í. Hverju má þetta sæta – fyrst „veiðanleiki“ var helst til útskýringa fyrir örfáum árum?

Því er mér sérstaklega mál að taka upp „veiðanleika“ að línumenn, á stórum svæðum hringinn í kringum landið hafa upplifað margfaldan „veiðanleika“ á línuna til nokkurra missera, miðað við hvað gerðist þegar þorskstofninn átti að vera mun stærri en nú mælist – samkvæmt reiknimódelun HAFRÓ.
Ég spyr: Þegar gripið var til þessara skýringa á sínum tíma – hvert var línulegt samhengi stofnstærðar og veiðanleika þá og hvernig lítur þetta línurit út í dag? Og: Hvernig er veiðanleiki mældur? Og að lokum: Hefur HAFRÓ velt fyrir sér hinni hliðinni á “veiðanleika” - þ.e. hugsanlegum breytingum á “veiðihæfni” togararallsins?

Arthur Bogason"