Skuldir smábátasjómanna ráðast af úrskurði dómstóla um gengistryggðu lánin - Skulduðu 60 milljarða eftir hrun - Landssamband smábátaeigenda

Skuldir smábátasjómanna ráðast af úrskurði dómstóla um gengistryggðu lánin - Skulduðu 60 milljarða eftir hrun



Í Fiskifréttum 26. ágúst sl. birtist viðtal við Örn Pálsson um skuldastöðu smábátaeigenda og stöðuna almennt í þeim málum.  Yfirskrift viðtalsins er:   Skuldir smábátasjómanna ráðast af úrskurði dómstóla um gengistryggðu lánin   - Skulduðu 60 milljarða eftir hrun.


„Skuldastaða smábátasjómanna ræðst að verulegu leyti af niðurstöðum dómsstóla um meðferð gengistryggða lána. Það gæti jafnvel farið svo að skuldir smábátasjómanna lækki um helming frá því sem þær voru í upphafi síðasta árs. Á fiskveiðiárunum 2005/2006 og 2006/2007 er talið að smábátasjómenn hafi keypt kvóta fyrir á fjórða tug milljarða króna.


,,Flest svokölluð “erlend lán” sem smábátaeigendur tóku voru í raun lán í íslenskum krónum með gengistryggingu. Dómur Hæstaréttar 16. júní og tilvitnun og álit Héraðsdóms Reykjavíkur í þann dóm í máli NBI gegn Þráni ehf. og staðfesting Hæstaréttar á þeim dómi sýnir að slík lán er óheimilt að verðtryggja með gengi. Allt stefnir því í gjörbreytta skuldastöðu smábátaeigenda, þótt of snemmt sé að fagna allsherjarleiðréttingu þessara lána. Ég tel að í upphafi síðasta árs hafi skuldastaða smábátaútgerðarinnar verið nálægt 60 milljörðum króna. Heildarskuldir smábátaútgerðarinnar gætu því lækkað um tugi milljarða króna og jafnvel farið niður í 30 milljarða,“ sagði Örn Pálsson, framkvæmdastjóri Landssambands smábátaeigenda, í samtali við Fiskifréttir er rætt var við hann um skuldastöðu smábátasjómanna.

 

Vildum samræmdar aðgerðir

Á síðasta ári og í ár hafa bankarnir komið til móts við lántakendur úr röðum smábátaeigenda með skuldaaðlögun. Bæði er þar á ferðinni afskriftir og lenging lána. Örn gagnrýndi að það skyldi ekki hafa verið gert með almennum aðgerðum. ,,Við kröfðumst þess strax að öll gengistryggð lán smábátaútgerðarinnar yrðu meðhöndluð með sambærilegum hætti. Við áttum fundi með bönkunum og komum með tillögu um niðurfellingu skulda að hluta og greiðsluaðlögun sem okkur fannst sanngjörn. Bankarnir og stjórnvöld voru ekki samþykk að fara þá leið.  Í stað þess hófu lánastofnanir skuldaaðlögunarferli við hvern og einn sem stóð frammi fyrir miklum erfiðleikum. Einstakar útgerðir fá því mismunandi niðurfellingu skulda, sumir lítið og aðrir ekki neitt. Þarna finnst okkur að verið sé að mismuna mönnum. Það er lausn sem mér geðjast ekki í því samkeppnisumhverfi sem útgerðin er í,“ sagði Örn.

 

Tilkomin vegna kvótakaupa

Örn gat þess að skuldasöfnun hjá smábátaútgerðinni væri aðallega tilkomin vegna kvótakaupa. Hann áætlaði að smábátaeigendur hefðu keypt kvóta fyrir á fjórða tug milljarða á fiskveiðiárunum 2005/2006 og 2007/2007. Hann sagði að ekki væri óalgengt að smábátaútgerð sem staðið hefði í kvótakaupum og annarri fjárfestingu hefði skuldað um 100 milljónir króna fyrir hrun. Slík skuld hefði svo verið komin yfir 200 milljónir króna í upphafi árs 2009. Dæmi væru um hærri skuldir, allt upp í nokkur hundruð milljónir króna og örfáar smábátaútgerðir skulduðu milljarð eða meir.

,,Af því sem ég hef kynnt mér þá voru áætlanir þessara útgerða yfirleitt mjög vel ígrundaðar. Þær stóðu vel undir greiðslubyrði af lánum sínum þegar lánin voru tekin og höfðu auk þess borð fyrir báru ef gengi íslensku krónunnar félli, jafnvel um 25-30%. Að vísu má gangrýna það að aflaheimildirnar voru keyptar of dýru verði undir það síðasta. Þá var þorskkvótinn seldur á rúmlega þrjú þúsund krónur kílóið. Segja má að bankarnir hafi sprengt upp kvótaverðið með því að bjóða mönnum lán til mun lengri tíma en áður.

Þá er það einnig gagnrýnivert að bankarnir réru að því öllum árum að þeir sem fengu peninga greidda fyrir kvótann ávöxtuðu þá innan bankans. Varð þeim nokkuð vel ágengt framan af í þeim efnum. Þetta fé fór því ekki í fjárfestingar aftur í atvinnulífinu vítt og breitt um landið. Mig grunar reyndar að ekki sé svo mikið eftir af þessum peningum í dag í mörgum tilfellum. Það er tapað fé,“ sagði Örn. 

 

Enn að semja

Fram kom hjá Erni að eftir dóm Hæstaréttar væru bankarnir enn að semja við einstaka smábátaeigendur um skuldamálin eða komnir í harðar innheimtuaðgerðir í einstaka tilvikum. ,,Það er enn verið að taka einn og einn aðila fyrir sem ekki hefur náð að uppfylla kröfur lánastofnanna. Ég hefði viljað sjá svipaða lausn til bráðabirgða og boðið var upp á varðandi húsnæðislánin að greidd yrði ákveðin upphæð í afborganir og vexti af hverri milljón þar til Hæstiréttur hefur kveðið upp endanlegan dóm,“ sagði Örn Pálsson. “


KJARTAN STEFÁNSSON

kjartan@fiskifrettir.is




 

efnisyfirlit síðunnar

Hönnun og umsjón: GB hönnun ehf, Laugavegi 13, 101 Reykjavík, augl@smabatar.is

...