Undarlegir útreikningar - Landssamband smábátaeigenda

Undarlegir útreikningar


Í þarsíðustu viku birtist 

grein eftir Sigurgeir Brynjar Kristgeirsson 
um strandveiðarnar og slæma útreið þeirra samkvæmt upplýsingum Hagstofu Íslands um rekstrarafkomu fiskiskipaflotans.  Í síðustu viku svaraði formaður LS Sigurgeiri og bar svargreinin titilinn „Undarlegir útreikningar.  Hér að neðan er greinin í heild sinni:  

„Undarlegir útreikningar

Í síðustu viku birtist í Fiskifréttum grein eftir Sigurgeir Brynjar Kristgeirsson, framkvæmdastjóra Vinnslustöðvarinnar í Vestmannaeyjum, undir fyrirsögninni „Brostin glansmynd strandveiðanna“. Skrif sín byggir hann á nýlegum upplýsingum frá Hagstofu Íslands um afkomu í sjávarútvegi árið 2010.

Samkvæmt þessum upplýsingum Hagstofunnar var afkoman í strandveiðum afleit á sama tíma og allur fiskiskipaflotinn skilaði ríflegum hagnaði. Þar munar hvorki meira né minna en því, að strandveiðarnar voru reknar með 30% tapi en aðrir státuðu af 20% hagnaði að meðaltali.

Þessar niðurstöður eru athyglisverðar, svo ekki sé fastar að orði kveðið.  Fyrir það fyrsta eru bátar undir 10 tonnum teknir út fyrir sviga og þar eru þeir flokkaðir í strandveiðar sérstaklega og aðra undir þessum stærðarmörkum ásamt því að blanda þeim saman. Smábátar eru skilgreindir samkvæmt lögum upp að 15 tonnum og bátahópurinn milli 10 og 15 tonna vegur þungt í heildarmynd smábátaveiðanna og afkomunni.  Hvers vegna þeim er sleppt kemur ekki fram í skýrslu Hagstofunnar.

Hagstofan þarf að útskýra

Hvað um það, Hagstofan reiknar að rúmlega 500 strandveiðibátar hafi tapað um 500 milljónum á árinu 2010, sem þýðir að hver og einn sem stundaði þessar veiðar borgaði með sér u.þ.b. eina milljón til að geta stundað hinar glansbornu veiðar.

Satt best að segja finnst mér það heldur ólíklegt þó ekki væri af annarri ástæðu en þeirri að langflestir þeirra sem stunda strandveiðarnar koma úr öðru hvoru kvótakerfinu, aflamarki eða krókaaflamarki. Hvers vegna í ósköpunum ættu þeir að eyða slíkum fjármunum í það eitt að afsala sér því að stunda arðbærar veiðar, eins og útreikningar Hagstofunnar sýna að þeir gera þegar þeir eru ekki á strandveiðum?

Hagstofan ætti að auki að útskýra hvernig það má vera að þeir hinir sömu skili 30-40% minni framlegð við það eitt að skipta úr t.d. krókaaflamarki yfir í strandveiðar. Þeir sækja sömu miðin, nota iðulega sömu veiðarfærin og róðrarnir jafnvel styttri en að öðru jöfnu.

Forsendur óljósar

Það er alltaf vont að gagnrýna tölur, sérstaklega þegar maður hefur ekki það sem á bak við þær stendur. Því læt ég vera að rengja þær, en í ljósi þess sem hér að framan segir verður Hagstofan að gera grein fyrir því hvernig hún flokkaði í strandveiðarnar. Framtak Hagstofunnar að skoða þennan útgerðarmáta sérstaklega og flokka rekstrarliði er frábært.

Þetta ætti hún hinsvegar að gera við fleiri útgerðarform.  Strandveiðar skiluðu í land innan við 2% af botnfiskaflanum 2010 og vega því létt í heildarmyndinni.

Þessi skýrsla Hagstofunnar vakti bæði forvitni mína og athygli. 

Kannski er aldurinn að deyfa í mér viðvörunarbjöllurnar, því ekki raskaði hún svefnmunstrinu mínu.

Öðru sýnist mér gegna um Sigurgeir Brynjar, því ég fékk sterklega á tilfinninguna að þessar upplýsingar hafi opinberað fyrir honum að íslenskt samfélag stefni, að óbreyttu, hraðbyri í mun heitara umhverfi en flestir óska sér.

Allt í kalda koli

Sigurgeir Brynjar byrjar skrifin á því að senda þeim sem stunduðu sjávarútveginn fram að kvótasetningunni 1984 kaldar kveðjur. Áður fyrr var allt í kalda koli og glundroðinn einn við stýrið.

Ég ætla ekkert að gera lítið úr því að ýmislegt fór miður hér áður fyrr og undanlátsemi stjórnvalda við grátmeistara sjávarútvegsins á stundum yfirgengileg. En hvernig sem reynt er að snúa því á hlið eða hvolf, þá er staðreyndin sú að áður en árið 1984 rann upp var búið að byggja hér upp samfélag sem sómdi sér vel, hvar sem var.  Þetta samfélag var að drjúgum hluta byggt upp af dugnaði, eljusemi og útsjónasemi í sjávarútvegi.

Eftir þennan uppbyggjandi inngang tíundar Sigurgeir allt sem nöfnum tjáir að nefna til hnjóðs strandveiðunum. Nú er honum jafn kunnugt og mér að uppistaðan í bátum í strandveiðunum er smábátar í aflamarki eða krókaaflamarki.  Sigurgeir er því í raun að koma þeim boðskap á framfæri hversu mikil óþurft er af smábátaflotanum.

Betri tíð?

Sigurgeir fullyrðir að í kjölfar kvótasetningarinnar 1984 hafi hér hafist tímaskeið batnandi lífskjara og vendipunkturinn verið 1990, þegar viðskipti með aflaheimildir urðu að veruleika.

Ég er afskaplega efins um að þetta standist skoðun. Í dag eru íslenska ríkið og almenningur skuldugri en nokkru sinni í sögu þjóðarinnar. Það stoðar lítt að ætla að þakka útveginum uppganginn ef ekki á að huga neitt að tengslum hans við niðurganginn.

Sjálfur notar Sigurgeir orð eins og „bölsýni“ og „vonleysi“ fari svo að strandveiðarnar lifi, svo skelfilegar yrðu afleiðingar.  Sigurgeir þarf ekki að bíða eftir því að spádómur hans rætist. Bölsýni og vonleysi ríkir víða í samfélaginu, án þess að strandveiðar eða útgerð komi þar við sögu.

Niðurlag greinarinnar er í anda góðra greinarskrifa. Höfundurinn skrifar í hring og endar í vonleysi, upplausn og óreiðu, rétt eins og í upphafi.

Mér leið hálf einkennilega eftir lesturinn. Er íslenskur sjávarútvegur eftir allt saman ekki öflugri en svo að tilveru hans sé ógnað með „slysi“ á borð við strandveiðarnar?

Ég segi nú ekki annað en......Get a life!“

 

 

efnisyfirlit síðunnar

Hönnun og umsjón: GB hönnun ehf, Laugavegi 13, 101 Reykjavík, augl@smabatar.is

...