Nýliðið fiskveiðiár verður áhöfn Sirrýjar ÍS örugglega ógleymanlegt.  Þeir settu glæsilegt heimsmet smábáta, heildarafli fiskveiðiársins 1.729 tonn og bættu fyrra heimsmet um 222 tonn sem Guðmundur Einarsson ÍS átti og var frá fiskveiðiárinu 2005/2006. 

Aflann fékk Sirrý í 297 róðrum og var meðaltalið því 5,8 tonn.  Mestur varð aflinn í janúar 224 tonn, þar sem meðaltal á hvern bala var 235 kg.

Á Sirrý eru 3 í áhöfn, 2 á sjó og einn hvílir 2 daga í senn.  Við beitningu starfa 8 manns.  

Skipstjóri á Sirrý ÍS er Sigurgeir Steinar Þórarinsson.

Þegar slegið var á þráðinn til Sigurgeirs og honum óskað til hamingju með árangurinn var hann inntur eftir því hvað væri honum efst í huga af miðunum á sl. fiskveiðiári.  Hann var skjótur til svars:  „Það er hversu óhemjumikið er af góðum þorski, hins vegar hef ég smá áhyggjur af steinbítnum, við veiddum nánast eingöngu mjög stóran steinbít, en urðum vart varir við smáan“, sagði Sigurgeir.  

Sigurgeir lagði áherslu á að svo miklum afla væri ekki hægt að ná nema valinn maður væri í hverri stöðu og kom á framfæri hrósi og þakklæti til áhafnar sinnar og beitningafólks.  

Með því að blikka Sirrý.pdf má sjá skiptingu aflans eftir mánuðum, dreifing róðra  og meðaltal hvers mánaðar.

Aflaverðmæti fyrstu 5 mánuði ársins er tæpum þriðjungi hærra en á sama tímabili í fyrra.  Tímabilið janúar - maí 2010 skilaði 57 milljörðum í aflaverðmæti, en 43,1 á sama tímabili 2009.

Þorskur er 39% af heildaraflaverðmætinu og helmingur af verðmæti alls botnfisks.  Athygli vekur að hlutföllin hafa ekkert breyst milli ára.

Þorskur hækkar um 41%

Verðmætaaukning í þorski nemur 5,3 milljörðum sem svarar til 31,5% aukningar.  Það er þeim mun athyglisverðara þar sem magnið á bakvið verðmætin er rúmum sexþúsund tonnum minna en í fyrra.   Reiknað til  meðalverðs á hvert kíló nemur hækkuni 41%, fer úr 180 krónum á tímabilinu janúar - maí 2009, í 254 kr /kg á sama tímabili í ár.   

Í Fiskifréttum 26. ágúst sl. birtist viðtal við Örn Pálsson um skuldastöðu smábátaeigenda og stöðuna almennt í þeim málum.  Yfirskrift viðtalsins er:   Skuldir smábátasjómanna ráðast af úrskurði dómstóla um gengistryggðu lánin   - Skulduðu 60 milljarða eftir hrun.

„Skuldastaða smábátasjómanna ræðst að verulegu leyti af niðurstöðum dómsstóla um meðferð gengistryggða lána. Það gæti jafnvel farið svo að skuldir smábátasjómanna lækki um helming frá því sem þær voru í upphafi síðasta árs. Á fiskveiðiárunum 2005/2006 og 2006/2007 er talið að smábátasjómenn hafi keypt kvóta fyrir á fjórða tug milljarða króna.

,,Flest svokölluð “erlend lán” sem smábátaeigendur tóku voru í raun lán í íslenskum krónum með gengistryggingu. Dómur Hæstaréttar 16. júní og tilvitnun og álit Héraðsdóms Reykjavíkur í þann dóm í máli NBI gegn Þráni ehf. og staðfesting Hæstaréttar á þeim dómi sýnir að slík lán er óheimilt að verðtryggja með gengi. Allt stefnir því í gjörbreytta skuldastöðu smábátaeigenda, þótt of snemmt sé að fagna allsherjarleiðréttingu þessara lána. Ég tel að í upphafi síðasta árs hafi skuldastaða smábátaútgerðarinnar verið nálægt 60 milljörðum króna. Heildarskuldir smábátaútgerðarinnar gætu því lækkað um tugi milljarða króna og jafnvel farið niður í 30 milljarða,“ sagði Örn Pálsson, framkvæmdastjóri Landssambands smábátaeigenda, í samtali við Fiskifréttir er rætt var við hann um skuldastöðu smábátasjómanna.

Vildum samræmdar aðgerðir

Á síðasta ári og í ár hafa bankarnir komið til móts við lántakendur úr röðum smábátaeigenda með skuldaaðlögun. Bæði er þar á ferðinni afskriftir og lenging lána. Örn gagnrýndi að það skyldi ekki hafa verið gert með almennum aðgerðum. ,,Við kröfðumst þess strax að öll gengistryggð lán smábátaútgerðarinnar yrðu meðhöndluð með sambærilegum hætti. Við áttum fundi með bönkunum og komum með tillögu um niðurfellingu skulda að hluta og greiðsluaðlögun sem okkur fannst sanngjörn. Bankarnir og stjórnvöld voru ekki samþykk að fara þá leið.  Í stað þess hófu lánastofnanir skuldaaðlögunarferli við hvern og einn sem stóð frammi fyrir miklum erfiðleikum. Einstakar útgerðir fá því mismunandi niðurfellingu skulda, sumir lítið og aðrir ekki neitt. Þarna finnst okkur að verið sé að mismuna mönnum. Það er lausn sem mér geðjast ekki í því samkeppnisumhverfi sem útgerðin er í,“ sagði Örn.

Tilkomin vegna kvótakaupa

Örn gat þess að skuldasöfnun hjá smábátaútgerðinni væri aðallega tilkomin vegna kvótakaupa. Hann áætlaði að smábátaeigendur hefðu keypt kvóta fyrir á fjórða tug milljarða á fiskveiðiárunum 2005/2006 og 2007/2007. Hann sagði að ekki væri óalgengt að smábátaútgerð sem staðið hefði í kvótakaupum og annarri fjárfestingu hefði skuldað um 100 milljónir króna fyrir hrun. Slík skuld hefði svo verið komin yfir 200 milljónir króna í upphafi árs 2009. Dæmi væru um hærri skuldir, allt upp í nokkur hundruð milljónir króna og örfáar smábátaútgerðir skulduðu milljarð eða meir.

,,Af því sem ég hef kynnt mér þá voru áætlanir þessara útgerða yfirleitt mjög vel ígrundaðar. Þær stóðu vel undir greiðslubyrði af lánum sínum þegar lánin voru tekin og höfðu auk þess borð fyrir báru ef gengi íslensku krónunnar félli, jafnvel um 25-30%. Að vísu má gangrýna það að aflaheimildirnar voru keyptar of dýru verði undir það síðasta. Þá var þorskkvótinn seldur á rúmlega þrjú þúsund krónur kílóið. Segja má að bankarnir hafi sprengt upp kvótaverðið með því að bjóða mönnum lán til mun lengri tíma en áður.

Þá er það einnig gagnrýnivert að bankarnir réru að því öllum árum að þeir sem fengu peninga greidda fyrir kvótann ávöxtuðu þá innan bankans. Varð þeim nokkuð vel ágengt framan af í þeim efnum. Þetta fé fór því ekki í fjárfestingar aftur í atvinnulífinu vítt og breitt um landið. Mig grunar reyndar að ekki sé svo mikið eftir af þessum peningum í dag í mörgum tilfellum. Það er tapað fé,“ sagði Örn. 

Enn að semja

Fram kom hjá Erni að eftir dóm Hæstaréttar væru bankarnir enn að semja við einstaka smábátaeigendur um skuldamálin eða komnir í harðar innheimtuaðgerðir í einstaka tilvikum. ,,Það er enn verið að taka einn og einn aðila fyrir sem ekki hefur náð að uppfylla kröfur lánastofnanna. Ég hefði viljað sjá svipaða lausn til bráðabirgða og boðið var upp á varðandi húsnæðislánin að greidd yrði ákveðin upphæð í afborganir og vexti af hverri milljón þar til Hæstiréttur hefur kveðið upp endanlegan dóm,“ sagði Örn Pálsson. “

KJARTAN STEFÁNSSON

kjartan@fiskifrettir.is

Sjávarútvegsráðstefnan 2010 verður haldinn dagana 6. og 7. september á Grand Hótel í Reykjavík.

Hugmyndin að Sjávarútvegsráðstefnunni er að skapa samskiptavettvang allra þeirra sem koma að sjávarútvegi á Íslandi.  Markmiðið er að ná saman á einum stað þversneið af greininni til að vinna að framförum og sókn.

Á ráðstefnunni verður fjallað um mikilvæg viðfangsefni á sviði sjávarútegs og vonast er eftir að hún verði uppspretta hugmynda og hvatning til góðra verka, eins og segir í fréttatilkynningu.

Á Sjávarútvegsráðstefnunni 2010 verður lögð áhersla á umræður um: 

·         markaði og vöruþróun

·         tækifæri til verðmætasköpunar

·         vörumerkið Íslands

·         umhverfismerkingar

·         ferðaþjónusta og sjávarútvegur.

Sjá nánar:

            Dagskrá Sjávarútvegsráðstefnununnar.pdf

            Úr erindum.pdf

Í reglugerð sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytisins um veiðar í atvinnuskyni kemur að venju fram tafla um leyfilegan heildarafla á næsta fiskveiðiári.  Við samanburð á úthlutuninni 1. september nk. og á yfirstandandi fiskveiðiári kemur fram að í þeim 16 kvótabundnu tegundum sem úthlutunin nær til er aukning í fjórum, níu eru skertar og í tveimur er úthlutunin óbreytt frá í fyrra.

Sjá nánar:  Úthlutun 2010 : 2011.pdf

Sem fyrr er þorskur verðmætasta fisktegundin, en aflaverðmæti hans nam 36,9 milljörðum á árinu 2009.  Heildaraflaverðmæti 2009 var 115 milljarðar þannig að 32% aflaverðmætisins lág í þorskinum.

Þrátt fyrir að aflaverðmæti hafi hækkað um 16 milljarða milli ára lækkaði það um 2,8% á föstu verðlagi miðað við verðvísitölu sjávarafurða.

Raunverð ýsu hækkar en þorskur lækkar um 20%

 Á árinu 2009 voru veidd 189 þús. tonn af þorski sem eru 38 þús. tonnum meira en 2008.  Það eru vonbrigði að aflaverðmætið hafi ekki aukist nema um 4,7 milljarða sem þýðir lækkun um 8,3% eða 20% raunverðslækkun.

Þrátt fyrir 20 þúsund tonna samdrátt í ýsuafla á árinu 2009 miðað við 2008, jókst aflaverðmætið um 1,8%.   Meðalverð á ýsu hækkaði um 27,3% milli ára sem er raunverðshækkun um 11,1%.   Alls nam aflaverðmæti þeirra 82 þús. tonna af ýsu á árinu 2009 15,4 milljörðum.

Unnið upp úr tölum frá Hagstofu Íslands

Smábátum innan LS fer nú fjölgandi á nýjan leik, eftir að hafa fækkað frá 2001 þegar þeir voru 1.115.  Á árinu 2009 lönduðu alls 866 bátar afla sem er 209 bátum fleira en á árinu 2008.

Snæfell er eins og á síðasta ári stærst svæðifélaga LS með 113 (100) innan sinna vébanda.  Innan Kletts eru 107 bátar (74).  Reykjanes er þriðja stærsta svæðisfélagið með 97 báta (79) og Elding fjórða í röðinni með 90 (75) báta.

Tölur í sviga sýna fjölda báta 2008.

Vakin er athygli á að tilkynningar um flutning aflamarks eða krókaaflamarks á yfirstandandi fiskveiðiári þurfa að hafa borist Fiskistofu fyrir miðnætti þann 15. september n.k.

Tilkynning Fiskistofu

Jón Bjarnason sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hefur með reglugerð ákveðið að auka geymslurétt á ýsu um 50%.   Heimilt verður að flytja 15% af aflamarki í ýsu, í stað 10%, frá yfirstandandi fiskveiðiári yfir á það næsta.

Sjá reglugerð

„Leggjumst á árarnar“ er heiti verkefnis sem nú hefur verið hleypt af stokkunum og birtist í Útvegsblaðinu.  Greinaflokkurinn, sem Karl Eskill Pálsson hefur umsjón með, mun fjalla um leiðir til að draga úr eldsneytisnotkun íslenska fiskiskipaflotans.    

Í þessari fyrstu grein er m.a. fjallað um rannsóknarvinnu á vegum Metans ehf, sem ætlað er að kanna möguleika á að koma fyrir metangeymum í hefbundnum dagróðrarbáti.   Með því er ætlunin kanna kosti þess og galla að keyra vél bátsins á metani.

Útvegsblaðið:   Metanvæðing.pdf

Strandveiðum 2010 lauk 11. ágúst sl. en þá lokaði veiðisvæði D, en áður hafði leyfilegur afli náðst á öðrum svæðum.  Veiðarnar gengu í alla staði vel og almenn ánægja þeirra 738 útgerða sem veiðarnar stunduðu með hið nýja veiðikerfi.

Flestir stunduðu veiðar á svæði A, Snæfellsnes - Horn, 237 bátar og þar var einnig mestur afli að meðaltali í róðri 649 kg.  Svæði C, Þingeyjarsveit til Djúpavogshrepps, skilaði hins vegar hæstum meðatalsafla á bát 10,5 tonnum.

Heildarafli strandveiðibáta varð 6.355 tonn, sem samanstóð að langmestu leiti af þorski 5.041 tonn og ufsa 1.192 tonn.

Sjá nánar:   Strandveiðar 2010.pdf 

Ólafur Bjarni Halldórsson eilífðarstúdent og gutlari á strandveiðum frá Bolungarvík ritaði grein í Bæjarins Besta 12. ágúst sl.  Greinin er tilkomin vegna viðtals RÚV við Guðmund Kristjánsson forstjóra Brims um fisk frá strandveiðibátum. 

Sjá grein Ólafs Bjarna